یادداشتی علمی ـ هنری دربارهٔ شیوهٔ خوشنویسی استاد محسن ابراهیمی در خط معلی

🖊کیهان کیانی

استاد محسن ابراهیمی از جمله خوشنویسان حرفه‌ای و پژوهشگران برجستهٔ خط معلی به شمار می‌آید که آثار و شیوهٔ نگارشی او، نزدیکی قابل توجهی با مکتب و نگرش مبدع این خط، حمید عجمی دارد. در آثار استاد ابراهیمی، هم صلابت و تیزی‌های ساختاری خط معلی حفظ شده و هم لطافت، نرمی و انعطاف بصری حروف به‌گونه‌ای متعادل حضور یافته است؛ امری که موجب ایجاد هویتی موزون و پخته در آثار او شده است.

مطالعه، تحقیق و تدریس مستمر استاد ابراهیمی در حوزهٔ خط معلی، سبب شده است که وی در بازنگری برخی قواعد مفردات این خط، به نوعی ایجاز و پالایش ساختاری دست یابد. می‌توان گفت او با کاهش نسبی برخی کشیدگی‌ها و پیچیدگی‌های فرمی، ترکیبات را جمع‌وجورتر، منظم‌تر و کاربردی‌تر کرده است؛ بی‌آنکه به اصالت و هویت بصری خط معلی آسیبی وارد شود. این رویکرد، نوعی نظام‌مندی و انسجام تازه به ترکیبات معلی بخشیده و خوانایی و استحکام بصری آن را افزایش داده است.

شیوه استاد ابراهیمی، خطی قاعده‌مند، اصولی و مبتنی بر مبانی کلاسیک خوشنویسی ایرانی است. آثار او تابع اصول بنیادین خطوط سنتی، همچون تناسب، کرسی، تعادل، وزن و ترکیب‌بندی است و همین امر موجب شده است که خط معلی در نگاه او، از حالت صرفا نوگرا خارج شده و به جایگاهی نزدیک به خطوط کلاسیک ایرانی دست یابد.

از دیگر ویژگی‌های مهم آثار استاد ابراهیمی، توجه ویژه به جنبه‌های تزئینی و سنتی خوشنویسی ایرانی است. او می‌کوشد خط معلی را همانند دیگر خطوط اصیل ایرانی، همراه با تذهیب، آرایه‌های سنتی و ساختارهای فاخر بصری ارائه کند، رویکردی که سبب رسمی‌تر شدن، وقار بیشتر و ارتقای شأن هنری این خط می‌شود.

در مجموع، می‌توان گفت خط معلی در شیوهٔ استاد محسن ابراهیمی، صورتی جمع‌تر، لطیف‌تر، اصولی‌تر و قاعده‌مندتر یافته است، شیوه‌ای که ضمن وفاداری به روح اولیهٔ خط معلی، آن را به سمت هویتی منسجم‌تر و نزدیک‌تر به سنت دیرینهٔ خوشنویسی ایرانی هدایت می‌کند.